Vân Trang – bà mẹ 4 con vô địch Y Tý Mùa Vàng 42km: 'Tôi chạy bằng chân, không chạy bằng miệng thiên hạ'

Tại vạch đích của giải Y Tý Mùa Vàng 2026, khi đồng hồ điểm mốc 4 giờ 26 phút, Vân Trang xuất hiện trong làn sương lạnh vùng cao Lào Cai. Cô vừa hoàn thành cự ly 42km, giành vị trí nhất nữ và xếp thứ nhì chung cuộc – chỉ sau một runner nam. Người phụ nữ nhỏ nhắn ấy là mẹ của bốn đứa trẻ, và chiến thắng của cô không chỉ ở tấm huy chương mà còn ở cách cô đối diện với những lời miệt thị ngoại hình từ chính cộng đồng chạy bộ. Giải chạy Y Tý Mùa Vàng năm nay thu hút hàng trăm runner trong nước và quốc tế. Cung đường 42km xuất phát từ bản làng Y Tý, vượt qua những triền dốc trơn trượt, băng qua các thửa ruộng bậc thang và chinh phục đỉnh Lảo Thẩn ở độ cao 2.860 mét so với mực nước biển. Tổng độ cao tích lũy của đường chạy lên tới hơn 1.300 mét, khiến nó trở thành một trong những cự ly khắc nghiệt nhất của mùa giải. Không khí loãng tại độ cao lớn cùng thời tiết thay đổi thất thường đã thử thách giới hạn thể lực của tất cả vận động viên. Vân Trang cho biết, chiến thuật của cô trong suốt cuộc đua là tập trung vào từng chặng đường ngắn thay vì nghĩ đến quãng đường còn dài phía trước. "Có những đoạn dốc khiến cơ thể gần như kiệt sức. Lúc ấy, tôi chỉ giữ nhịp thở, phân phối sức lực và bổ sung năng lượng đúng lúc. Tôi tự nhủ: cứ bình tĩnh, còn sức là còn cơ hội." Sự điềm tĩnh này đến từ một quá trình tập luyện kỷ luật, kết hợp chạy bộ, gym, bơi lội và các bài tập bổ trợ nhằm xây dựng sức bền. Ấy vậy mà những nỗ lực ấy không đủ để bảo vệ cô khỏi ánh nhìn thiếu thiện chí từ một bộ phận cư dân mạng. Ngay sau khi kết quả được công bố, hình ảnh Vân Trang trong bộ đồ thể thao ôm sát bị đem ra phân tích dưới lăng kính thô tục. Người ta gọi vòng một tự nhiên của cô là "hai quả bưởi" và lan truyền những câu nói mỉa mai trên các diễn đàn chạy bộ. Thay vì tôn vinh một kỳ tích thể thao, họ chọn cách hạ thấp giá trị của một người phụ nữ vừa vượt qua 42km đường núi. Vân Trang đã không chọn im lặng. Cô thẳng thắn đáp trả: "Tôi thách ai vác hai quả bưởi chạy 42km hay 55km đường núi đấy! Tôi chạy bằng đôi chân của mình, đâu phải bằng ngoại hình." Dòng chia sẻ của cô nhanh chóng thu hút sự chú ý. Cô nhấn mạnh rằng bản thân không chạy theo miệng lưỡi thiên hạ và coi những lời giễu cợt chỉ là "vitamin C" tiếp thêm tinh thần. Câu nói "Tôi chạy bằng chân, không chạy bằng miệng thiên hạ" trở thành tuyên ngôn mạnh mẽ cho các nữ runner đang phải chịu đựng định kiến. Điều này phản ánh một thực tế đáng buồn trong thể thao: phụ nữ thường bị đánh giá qua ngoại hình nhiều hơn năng lực, ngay cả khi họ đạt thành tích vượt trội. Trong những năm tác nghiệp tại các giải chạy địa hình, tôi đã nhiều lần chứng kiến những nữ vận động viên bị soi xét khi mặc trang phục thể thao vốn được thiết kế để ôm sát nhằm đảm bảo an toàn và hiệu suất. Họ phải đối mặt với một câu hỏi oái oăm: cởi bỏ định kiến hay cởi bỏ sự thoải mái của chính mình? Vân Trang lựa chọn tập trung vào mục tiêu thể thao thay vì che giấu cơ thể để làm hài lòng người khác. "Trang phục thể thao trước hết phải thoải mái và an toàn. Nếu thay đổi bản thân chỉ vì sợ miệng đời, tôi sẽ luôn sống trong ánh mắt của người khác." Cô khẳng định không có lý do gì để xin lỗi vì vòng một của mình, bởi chính nó đã cùng cô vượt qua biết bao con dốc để đưa cô đến vinh quang. Sau Y Tý, Vân Trang đặt mục tiêu chinh phục cự ly Ultra Trail 70km tại giải VMM sắp tới, và xa hơn là chặng đường 100km vào cuối năm. Với một người đã quen với việc cân bằng giữa việc làm mẹ, công việc và đam mê, những thử thách đó không khiến cô e ngại. Cô bộc bạch: "Cuộc sống không phải lúc nào cũng thuận lợi, giống như đường chạy không phải lúc nào cũng bằng phẳng. Nhưng chính những đoạn dốc mới làm nên giá trị của một vận động viên." Câu chuyện của Vân Trang không chỉ là một bài học về sự kiên cường, mà còn là lời nhắc nhở rằng xã hội cần nhìn phụ nữ trong thể thao bằng con mắt tôn trọng. Nếu một người mẹ bốn con vẫn có thể về đích thứ hai toàn giải ở một giải đấu địa hình khắc nghiệt, đơn giản chỉ vì đam mê và kỷ luật, thì phải chăng những lời bàn tán vô nghĩa kia phải nhường chỗ cho những tràng pháo tay? Người ta nói chạy bộ là môn thể thao dành cho tất cả mọi người, không phân biệt giới tính, tuổi tác hay hình dáng cơ thể. Vân Trang đã chứng minh điều đó theo cách mạnh mẽ nhất – cô chạy bằng đôi chân của mình, và để thành tích lên tiếng. Khi màn sương Y Tý tan dần, một phụ nữ với bốn đứa con lại bắt đầu hành trình tiếp theo. Con đường phía trước còn dài, nhưng Vân Trang mang theo một niềm tin sắt đá: "Hãy cứ để thành tích lên tiếng. Tôi không cần trở thành phiên bản mà người khác muốn nhìn thấy. Chỉ cần mỗi ngày tốt hơn chính mình của ngày hôm qua là đủ."